Dlaczego POLEXIT – UE a Strefa Schengen i EOG

Pierwszy z artykułów, dlaczego POLEXIT.  Dla Polaków Unia Europejska to Strefa Schengen i Europejski Obszar Gospodarczy. Niewiele osób wie, że możemy należeć do tych dwóch organizacji nie mając wiele wspólnego z UE.

Różnica między Schoengen UE i EOG

Strefa Schengen, Unia Europejska (UE) i Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to powiązane, ale odrębne struktury integracji europejskiej. Schengen dotyczy swobodnego ruchu osób bez kontroli granicznych wewnętrznych, UE to pełna unia polityczna i gospodarcza, a EOG rozszerza jednolity rynek UE na kraje spoza Unii..

Zakres i cele

Schengen (27 państw) skupia się wyłącznie na zniesieniu kontroli granicznych i współpracy policyjnej/sądowej. UE (27 państw) obejmuje jednolity rynek, wspólną politykę handlową, fundusze i decyzje instytucjonalne. EOG (30 państw) dodaje do rynku UE Norwegię, Islandię i Liechtenstein, bez politycznej integracji.

Uczestnicy

Schengen obejmuje większość UE plus 4 kraje spoza (Islandia, Norwegia, Szwajcaria, Liechtenstein); Irlandia i Cypr poza. EOG to UE + 3 z nich (bez Szwajcarii). Polska należy do wszystkich trzech.

Porównanie kluczowych różnic

Schengen ułatwia podróże, UE – gospodarkę i politykę, EOG – rynek dla krajów EFTA

Które kraje należą do Schengen a które do EOG

Strefa Schengen i Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) to odrębne struktury integracji europejskiej z różnymi celami i członkami. Schengen (26 państw) umożliwia swobodny ruch osób bez kontroli granicznych wewnętrznych, podczas gdy EOG (30 państw) rozszerza jednolity rynek UE na wybrane kraje spoza Unii.

Kraje Schengen

Obejmuje 23 państwa UE plus 4 spoza: Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria. Wyjątki w UE: Irlandia, Cypr.

• UE w Schengen: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Węgry, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Holandia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Włochy.

Kraje EOG

Obejmuje wszystkie 27 państw UE plus Islandię, Liechtenstein, Norwegię (bez Szwajcarii).^[170][171]

• Dodatkowe spoza UE: Islandia, Liechtenstein, Norwegia.

Polska należy do obu od 2007 (Schengen) i 2004 r. (EOG via UE).

Różnice prawne między Schengen a EOG dla podróżnych

Strefa Schengen i Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) mają różne implikacje prawne dla podróżnych, skupiając się odpowiednio na ruchu osobowym i rynku wewnętrznym. Schengen reguluje swobodne przekraczanie granic bez kontroli wewnętrznych, podczas gdy EOG wpływa na prawa pobytu i pracy w ramach jednolitego rynku.

Ruch osobowy i wizy

W Schengen obywatele UE/EOG mogą podróżować bez paszportów i kontroli granicznych wewnętrznych (max 90/180 dni dla krótkiego pobytu); obywatele spoza potrzebują wizy Schengen ważnej we wszystkich 27 krajach. EOG nie reguluje wiz bezpośrednio, ale umożliwia swobodny pobyt i pracę obywatelom państw EOG (w tym Norwegii, Islandii, Liechtenstein) na równi z UE.

Pobyt i praca

Schengen pozwala na turystykę bez wizy dla 60+ krajów, z ETIAS od 2025 r. dla bezwizowych (7 EUR, online). EOG daje obywatelom EFTA pełne prawa do pracy, studiów i świadczeń socjalnych w UE bez zezwoleń, ale nie wpływa na wizy dla osób spoza EOG.

Porównanie praw podróżnych

Dla podróżnych z Polski (w obu) różnice minimalne, ale spoza EOG/EU – Schengen ułatwia krótkie wyjazdy, EOG długoterminowy pobyt.

Mapa koncepcyjna korzyści